Hàng hoá ra Phú Quý đi bằng hai đường chính: gửi kèm theo tàu khách (với hàng nhỏ, gọn) và đi tàu hàng hoặc tàu khách kết hợp chở hàng (với hàng cồng kềnh, xe máy, vật liệu xây dựng, hàng số lượng lớn). Bạn cần mang hàng tới điểm tập kết ở Phan Thiết đúng giờ, đóng gói chắc chắn, khai đúng loại hàng và có người nhận ở cảng Phú Quý.
Bài này viết cho người dân đảo cần chuyển đồ từ đất liền ra, người kinh doanh nhập hàng, chủ công trình xây dựng, người chuyển tới sống trên đảo và cả khách muốn mang xe máy ra. Cước phí, lịch tàu hàng và đơn vị nhận gửi thay đổi theo thời gian, bài không nêu con số hay tên đơn vị; hãy hỏi trực tiếp nơi nhận gửi trước khi mang hàng tới.
Mọi thứ trên đảo đều đi tàu: bức tranh hàng hoá của Phú Quý
Phú Quý tự sản xuất được hải sản, một phần rau củ trồng trên đất cát, và một ít sản phẩm thủ công. Gần như mọi thứ khác — gạo, đồ tiêu dùng, thuốc men, quần áo, đồ điện, xăng dầu, vật liệu xây dựng, máy móc, ngư cụ — đều phải chở từ đất liền ra, chủ yếu qua phía Phan Thiết. Chiều ngược lại, hải sản tươi, đồ khô và hàng của người dân gửi vào đất liền cũng theo tàu.
Vì thế, hệ thống vận chuyển hàng hoá giữa Phan Thiết và Phú Quý là mạch máu của đời sống đảo. Có những tàu chuyên chở hàng, có những tàu chở khách nhận kèm hàng, có tàu chuyên dụng chở xăng dầu. Người dân, tiệm tạp hoá, vựa hải sản, nhà thầu xây dựng đều có mối quen ở cả hai đầu bến để gửi và nhận hàng.
Với người mới, điều cần hiểu là gửi hàng ra đảo không giống gửi hàng qua dịch vụ chuyển phát trong đất liền. Hàng phải chờ chuyến tàu, chịu ảnh hưởng thời tiết, và thường cần người nhận chủ động có mặt ở cảng. Lên kế hoạch sớm là cách duy nhất để không bị động.
Chọn cách gửi theo loại hàng
Mỗi loại hàng hợp với một cách gửi. Bảng dưới là nguyên tắc chung; nơi nhận gửi sẽ hướng dẫn cụ thể theo quy định của họ.
| Loại hàng | Cách gửi thường dùng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thùng hàng nhỏ, quà, thuốc men | Gửi kèm tàu khách hoặc dịch vụ gửi hàng nhỏ | Đóng gói gọn, ghi rõ tên, số liên lạc người nhận |
| Hàng tạp hoá số lượng lớn | Tàu hàng, tàu khách chở hàng | Hẹn lịch, có hoá đơn chứng từ khi cần |
| Xe máy | Tàu khách chở hàng hoặc tàu hàng | Mang giấy đăng ký xe; làm theo yêu cầu về xăng trong bình |
| Vật liệu xây dựng (xi măng, sắt thép, gạch) | Tàu hàng | Tính theo khối lượng, thể tích; tính trước thời gian chờ |
| Máy móc, thiết bị lớn, ô tô | Tàu hàng có khả năng chở phù hợp | Liên hệ trước để kiểm tra kích thước, tải trọng |
| Hàng nguy hiểm (gas, hoá chất) | Chỉ theo phương tiện, thủ tục được phép | Không gửi lẫn với hàng thường; hỏi quy định cụ thể |
Hàng đông lạnh, hải sản từ đảo vào đất liền có cách đóng thùng và giữ lạnh riêng, đã có bài trong danh mục ẩm thực của trang. Bài này tập trung vào chiều hàng ra đảo và các loại hàng khác.
Các bước gửi một lô hàng ra đảo
Dù gửi một thùng quà hay một xe vật liệu, trình tự cơ bản giống nhau. Làm đúng thứ tự giúp hàng tới tay người nhận đúng lúc và nguyên vẹn.
- Liên hệ nơi nhận gửi ở Phan Thiết: hỏi lịch tàu hàng, giờ tập kết, cách tính cước, loại hàng được nhận và không được nhận.
- Đóng gói hàng theo yêu cầu: thùng chắc, bọc chống nước, ghi rõ tên và số liên lạc người gửi, người nhận, nơi nhận trên đảo.
- Mang hàng tới điểm tập kết đúng giờ; nhận phiếu gửi hoặc biên nhận có ghi số kiện, mô tả hàng.
- Báo cho người nhận ở Phú Quý thông tin chuyến tàu, số kiện, mã phiếu gửi nếu có.
- Theo dõi tin tàu chạy; nếu tàu nghỉ, hỏi nơi gửi hàng sẽ được giữ ở đâu và khi nào đi chuyến sau.
- Người nhận có mặt ở cảng Phú Quý hoặc điểm nhận hàng khi tàu cập, kiểm số kiện và tình trạng hàng trước khi ký nhận.
- Nếu hàng hư hỏng, thiếu kiện, báo ngay cho nơi nhận gửi tại chỗ để được ghi nhận, kèm ảnh chụp.
Giữ lại biên nhận cho tới khi hàng tới nơi và kiểm xong. Với hàng giá trị cao, hỏi trước về trách nhiệm bồi thường và có nên khai giá trị hay mua bảo hiểm hàng hoá hay không.
Chở xe máy ra đảo: những điều cần chuẩn bị
Giấy tờ xe. Mang theo giấy đăng ký xe bản gốc và giấy tờ tuỳ thân của người gửi. Nếu xe không đứng tên bạn, nên có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp theo yêu cầu của nơi nhận gửi.
Xăng trong bình. Nhiều tàu yêu cầu xe chở theo có lượng xăng tối thiểu hoặc xả bớt xăng vì lý do an toàn cháy nổ. Hỏi trước quy định cụ thể và làm theo.
Tình trạng xe. Chụp ảnh xe từ nhiều phía trước khi gửi để đối chiếu nếu có trầy xước trong quá trình bốc xếp. Tháo đồ để rời như túi treo, giỏ, đồ trong cốp.
Thời gian. Xe máy thường phải tập kết trước giờ tàu chạy một khoảng. Nếu bạn đi cùng chuyến với xe, tới sớm hơn hành khách thường.
Nhận xe ở đảo. Khi tàu cập, chờ nhân viên đưa xe lên bờ, kiểm tra xe rồi mới ký nhận. Hỏi chỗ đổ xăng gần cảng nếu xe đã xả xăng.
Vật liệu xây dựng và công trình trên đảo
Xây nhà, sửa nhà trên đảo đắt và lâu hơn đất liền, phần lớn vì vật liệu phải chở ra. Xi măng, sắt thép, gạch, ngói, thiết bị vệ sinh, đồ điện nước đều đi tàu hàng; cát xây dựng và đá cũng là bài toán riêng vì việc khai thác cát, đá tại chỗ bị kiểm soát để bảo vệ bờ biển và rạn san hô. Chủ công trình thường đặt hàng theo đợt lớn để tiết kiệm cước và giảm số lần chờ tàu.
Kế hoạch xây dựng trên đảo nên tính theo mùa biển. Đặt và chở vật liệu trong những tháng biển êm, tránh dồn vào mùa gió khi tàu hàng có thể nghỉ nhiều ngày, công trình phải dừng chờ vật tư. Nhiều nhà thầu trên đảo có kinh nghiệm trữ sẵn vật tư trước mùa gió.
Một lưu ý nữa: vật liệu chở ra đảo phải được bảo quản tránh hơi muối và mưa. Xi măng ẩm, sắt thép gỉ trong thời gian chờ thi công là thiệt hại thường gặp với chủ nhà lần đầu xây trên đảo. Hỏi kinh nghiệm thợ địa phương về cách che chắn, kê kho.
Hàng kinh doanh: nhập hàng cho tiệm, quán, homestay
Người kinh doanh trên đảo — tiệm tạp hoá, quán ăn, cà phê, homestay, cửa hàng vật tư nghề cá — phải tính chuyện nhập hàng khác với đất liền. Hàng không thể đặt hôm nay có ngày mai; mỗi lần nhập phải đủ dùng cho một khoảng thời gian, cộng thêm dự phòng cho những đợt tàu nghỉ. Trữ quá nhiều thì đọng vốn và dễ hỏng vì khí hậu biển ẩm mặn; trữ quá ít thì hết hàng đúng lúc tàu nghỉ.
Nhiều chủ tiệm có mối nhập hàng cố định ở Phan Thiết hoặc các đô thị phía Nam, người bán sỉ giao hàng tới điểm tập kết tàu, chủ tiệm chỉ việc nhận ở cảng Phú Quý. Mối quan hệ lâu dài với nơi bán và nơi nhận gửi giúp hàng đi đều, xử lý nhanh khi có sự cố.
Hàng hoá kinh doanh cần có chứng từ hợp lệ theo quy định thuế và quản lý thị trường. Hàng thực phẩm cần chú ý điều kiện bảo quản trong suốt chặng đi. Những ai mới mở cơ sở kinh doanh trên đảo có thể tham khảo các bài trong danh mục doanh nghiệp và kinh doanh của trang.
Gửi đồ chiều ngược lại và khi tàu nghỉ
Chiều từ Phú Quý vào đất liền, người dân gửi hải sản, đồ khô, hàng hoá cho con cháu đi học, đi làm; người chuyển đi gửi đồ đạc; người kinh doanh gửi hàng đi bán. Quy trình tương tự: liên hệ nơi nhận gửi ở cảng Phú Quý, đóng gói, mang tới đúng giờ, báo người nhận ở Phan Thiết.
Khi tàu nghỉ vì biển động, hàng tồn ở hai đầu bến. Hàng khô thường chịu được, nhưng hàng tươi sống, hàng lạnh thì có nguy cơ hỏng. Đừng gửi hàng dễ hỏng khi dự báo có đợt gió mạnh; nếu đã gửi, liên hệ nơi nhận gửi ngay để tìm cách bảo quản hoặc nhận lại.
Sau đợt nghỉ dài, lượng hàng dồn lại rất lớn, tàu có thể ưu tiên hàng thiết yếu. Hàng không gấp nên chờ vài chuyến sau để tránh cảnh tranh chỗ, bốc xếp vội làm hư hỏng.
Người chuyển hẳn khỏi đảo, ví dụ giáo viên hết thời hạn công tác hay gia đình chuyển vào đất liền, nên tách đồ thành hai nhóm: đồ cá nhân, giấy tờ, thiết bị giá trị mang theo người trên tàu khách; đồ đạc gia đình, nội thất, xe máy gửi tàu hàng từ trước vài ngày. Làm vậy, khi bạn vào tới Phan Thiết thì đồ đạc cũng đã hoặc sắp tới, không phải ở lại đảo chờ từng chuyến hàng.
Những lỗi hay gặp khi lần đầu gửi hàng ra đảo
Người đã gửi hàng ra Phú Quý nhiều năm thường kể lại những lỗi giống nhau của người mới. Tránh được chúng là tránh được phần lớn chuyện mất công, mất hàng:
- Ghi thông tin người nhận sơ sài. Chỉ ghi "chị Lan, Phú Quý" là không đủ; cần họ tên đầy đủ, số liên lạc, xóm hoặc địa chỉ trên đảo.
- Không báo trước cho người nhận. Hàng tới cảng không ai nhận, phải chờ hoặc bị chuyển về kho, mất thêm thời gian.
- Đóng gói bằng thùng mỏng. Hàng trên tàu được xếp chồng, bốc dỡ nhiều lần; thùng giấy mỏng dễ bục, đồ bên trong bị dập.
- Khai sai hoặc giấu loại hàng. Giấu hàng nguy hiểm trong thùng hàng thường vừa vi phạm quy định vừa gây nguy hiểm cho cả tàu.
- Gửi sát ngày cần dùng. Một đợt tàu nghỉ là đủ làm lỡ việc, nhất là với vật tư công trình, hàng cho đám cưới, đám giỗ.
- Không giữ biên nhận. Khi thiếu kiện hay hư hỏng, không có biên nhận thì rất khó khiếu nại.
Mỗi lỗi nhỏ đều có cách tránh đơn giản. Với người hay gửi hàng, một danh sách kiểm tra ngắn dán ở chỗ đóng gói giúp không quên bước nào.
Câu hỏi thường gặp
Gửi xe máy ra Phú Quý cần giấy tờ gì?
Thường cần giấy đăng ký xe bản gốc và giấy tờ tuỳ thân của người gửi. Nơi nhận gửi có thể yêu cầu thêm tuỳ trường hợp, như giấy tờ chứng minh quyền sử dụng nếu xe không đứng tên bạn. Hỏi trước khi mang xe tới.
Có thể mang ô tô ra đảo Phú Quý không?
Có thể bằng tàu hàng đủ khả năng chở, nhưng cần liên hệ trước để kiểm tra kích thước, tải trọng, lịch tàu và thủ tục. Với đảo nhỏ như Phú Quý, phần lớn người dân và khách đi xe máy; ô tô chủ yếu phục vụ chở hàng, công trình và một số nhu cầu riêng.
Gửi hàng ra đảo mất bao lâu?
Tuỳ lịch tàu hàng và thời tiết. Trong điều kiện bình thường, hàng đi theo chuyến gần nhất sau khi tập kết. Mùa gió, tàu nghỉ nhiều ngày thì hàng phải chờ. Nếu cần gấp, hãy hỏi nơi nhận gửi về chuyến sớm nhất.
Có gửi được bình gas ra đảo không?
Bình gas là hàng nguy hiểm, chỉ được vận chuyển theo phương tiện và thủ tục được phép, không gửi lẫn với hàng thường hay mang lên tàu khách. Trên đảo có cơ sở cung cấp gas cho người dân; nếu có nhu cầu đặc biệt, hỏi cơ sở kinh doanh gas có giấy phép.
Hàng gửi bị hư hỏng thì ai chịu trách nhiệm?
Trách nhiệm phụ thuộc thoả thuận khi gửi và quy định của nơi nhận gửi. Hãy hỏi trước về bồi thường, khai giá trị với hàng đắt tiền, chụp ảnh hàng trước khi gửi và kiểm tra kỹ khi nhận, báo ngay tại chỗ nếu có hư hỏng.
Nên gửi hàng xây dựng vào mùa nào?
Nên chở vật liệu trong những tháng biển êm, khi tàu hàng chạy đều, và trữ sẵn trước mùa gió. Nếu dồn vào mùa gió, công trình dễ phải dừng chờ vật tư vì tàu nghỉ nhiều ngày.