Phú Quý là nơi khá hợp để đưa trẻ nhỏ đi chơi nếu cha mẹ chọn đúng mùa biển êm, đúng điểm đến và đúng giờ: bãi cát nông khuất gió vào sáng sớm hoặc chiều muộn, vũng nước triều để xem cua cá, bến thuyền lúc thuyền về, đồi điện gió lộng gió buổi chiều. Những chỗ không nên đưa trẻ tới hoặc phải giữ tay suốt là bờ đá khi có sóng, mỏm đá cao, thuyền nhỏ ra hòn khi biển chưa thật êm.
Bài này viết cho cha mẹ, ông bà định đưa con cháu ra đảo lần đầu, và cho gia đình mới chuyển ra Phú Quý sống muốn tìm chỗ cho con chơi cuối tuần. Nội dung gồm chuyến tàu ra đảo với trẻ, chọn điểm đến theo độ tuổi, giờ giấc, nắng và nước, những tình huống sức khoẻ hay gặp và lúc nào cần đưa trẻ tới cơ sở y tế. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ nhi với trẻ có bệnh riêng.
Chuyến tàu ra đảo: phần khó nhất với trẻ
Với nhiều gia đình, phần vất vả nhất của chuyến đi không phải ở trên đảo mà là quãng đường tàu từ Phan Thiết ra Phú Quý, kéo dài vài giờ trên biển. Trẻ nhỏ dễ say sóng, dễ chán khi phải ngồi yên lâu, và cha mẹ cũng mệt nếu chính mình say. Chọn ngày biển êm là cách giảm khó khăn hiệu quả nhất; kiểm tra thông báo của hãng tàu và dự báo thời tiết biển trước ngày đi.
Cho trẻ ăn nhẹ trước khi lên tàu, tránh để bụng đói hoặc quá no, tránh đồ nhiều dầu mỡ. Chỗ ngồi ở giữa tàu, gần cửa sổ, nhìn ra xa thường đỡ say hơn ngồi ở mũi hay đuôi. Mang theo túi nôn, khăn ướt, một bộ quần áo thay, nước uống, ít bánh khô. Đồ chơi nhỏ, sách tranh giúp trẻ bớt chán, nhưng nhìn màn hình điện thoại lâu có thể làm say sóng nặng hơn.
Thuốc chống say sóng cho trẻ cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước, vì có loại không dùng cho trẻ dưới một độ tuổi nhất định và liều tính theo cân nặng. Không tự ý cho trẻ dùng thuốc của người lớn. Nếu trẻ nôn nhiều, lả đi, không uống được nước, cần báo nhân viên tàu và khi lên bờ thì đưa trẻ tới cơ sở y tế.
Điểm đến theo độ tuổi
Mỗi lứa tuổi hợp với những điểm khác nhau. Bảng dưới là gợi ý chung, cha mẹ cân nhắc thêm theo sức khoẻ và tính cách của con:
| Độ tuổi | Điểm hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dưới 3 tuổi | Bãi cát nông khuất gió, sân chùa trên núi khi có người bế, đi dạo quanh xóm | Tránh nắng gắt, không cho xuống nước sâu quá đầu gối người lớn |
| 3–6 tuổi | Bãi Nhỏ lúc biển êm, vũng nước triều khi biển lặng, bến thuyền buổi sáng | Áo phao khi xuống nước, nắm tay ở mọi chỗ có đá |
| 7–11 tuổi | Thêm núi Cấm (tự leo bậc), đồi điện gió, Vạn An Thạnh, ngắm hải đăng | Dặn trẻ quy tắc ở nơi thờ tự và gần công trình kỹ thuật |
| Từ 12 tuổi | Thêm Hòn Tranh khi biển thật êm, tập ngắm san hô bằng ống thở | Vẫn cần áo phao trên thuyền, đi theo nhóm, người lớn đi kèm |
Đừng cố đi hết mọi điểm trong một chuyến. Với trẻ nhỏ, một buổi sáng ngồi bên vũng nước triều xem cua cá có khi đáng nhớ hơn cả một ngày chạy vòng đảo. Chọn ít điểm, ở lâu hơn mỗi điểm, nghỉ trưa đầy đủ, chuyến đi sẽ nhẹ nhàng cho cả nhà.
Những chỗ trẻ thường thích
Vũng nước triều. Khi triều xuống ở những đoạn bờ đá thấp ngày biển lặng, các vũng nước nhỏ hiện ra với cá con, cua đá, ốc, sao biển. Trẻ có thể ngồi xem hàng giờ. Người lớn ngồi sát, cho trẻ đi dép bám, dặn không thò tay vào hốc đá và thả lại mọi sinh vật lỡ nhấc lên.
Bãi cát nông. Bãi khuất gió, đáy cát thoải như Bãi Nhỏ vào ngày biển êm là chỗ trẻ xây lâu đài cát, lội nước. Chơi vào sáng sớm hoặc sau bốn giờ chiều, có dù hoặc bóng râm để nghỉ.
Bến thuyền lúc thuyền về. Trẻ thường rất thích nhìn thuyền lớn, thuyền thúng, rổ cá, con mực. Bế hoặc nắm tay trẻ, đứng gọn một bên, không cho chạy trên nền ướt. Đi khoảng nửa giờ là đủ, trước khi trẻ thấy mệt vì mùi và tiếng ồn.
Đồi điện gió. Trụ quạt khổng lồ quay chậm làm trẻ thích thú. Chiều muộn gió mát, có chỗ chạy nhảy trên đường vắng. Không cho trẻ lại gần rào, không thả diều sát trụ.
Những chỗ nên tránh hoặc phải giữ tay suốt
Có những chỗ đẹp với người lớn nhưng không hợp với trẻ, hoặc chỉ nên đi khi điều kiện thật tốt. Cha mẹ nên cân nhắc kỹ:
- Bờ đá khi có sóng, nhất là những mỏm đá nhô ra như ở Gành Hang ngày gió; sóng có thể trùm bất ngờ.
- Mép vách, mép sườn núi không có lan can; trẻ dễ chạy ra để nhìn xuống.
- Thuyền nhỏ ra hòn khi biển chưa thật êm, hoặc thuyền không có áo phao cỡ trẻ em.
- Bãi biển vắng, hứng sóng trực tiếp, không có người địa phương tắm.
- Bến cá giờ cao điểm với xe đẩy, xe chở hàng chạy liên tục.
- Đường vòng đảo đoạn thẳng, xe chạy nhanh; không cho trẻ đi bộ sát mép đường.
- Ra biển khi trời tối, kể cả để xem sao, nếu không có người lớn đủ để trông.
Quy tắc chung: ở gần nước, một người lớn chỉ trông được tối đa một hai trẻ nhỏ, và người đó không làm việc gì khác. Nhiều tai nạn xảy ra trong lúc người lớn quay đi lấy đồ, nghe điện thoại hay chụp ảnh.
Nắng, nước và giấc ngủ của trẻ trên đảo
Nắng trên đảo gắt hơn đất liền và dễ bị đánh giá thấp vì gió làm mát da. Trẻ nhỏ cháy nắng, mất nước nhanh hơn người lớn. Cho trẻ đội mũ rộng vành, mặc áo dài tay chất liệu thoáng, bôi kem chống nắng dành cho trẻ em theo hướng dẫn trên bao bì, và cho uống nước thường xuyên dù trẻ không đòi. Tránh hoạt động ngoài trời từ khoảng mười giờ sáng tới ba giờ chiều.
Nước ngọt trên đảo quý; chỗ ở có thể dùng nước giếng hoặc nước được chở ra. Cho trẻ uống nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi để nguội. Mang theo bình nước riêng của trẻ, một can nhỏ nước ngọt để rửa chân tay, tráng người sau khi tắm biển. Rửa sạch tay cho trẻ trước khi ăn, nhất là sau khi chơi cát, nghịch vũng nước.
Giấc ngủ trưa rất quan trọng khi đi chơi cùng trẻ. Lịch trình nên chừa khoảng nghỉ trưa dài ở chỗ ở, đúng giờ người đảo cũng nghỉ. Trẻ ngủ đủ sẽ vui vẻ hơn vào buổi chiều, đỡ quấy khóc và ít ốm vặt. Buổi tối nên về sớm, tránh để trẻ ngồi ngoài gió biển lạnh tới khuya.
Khi trẻ ốm hoặc bị thương trên đảo
Trên đảo có cơ sở y tế phục vụ người dân, nhưng điều kiện chuyên sâu không bằng đất liền, và việc chuyển lên đất liền phụ thuộc tàu và thời tiết. Vì vậy cha mẹ nên mang theo đủ thuốc thường dùng của trẻ, nhiệt kế, gói bù nước theo chỉ dẫn, băng dán, dung dịch sát khuẩn, kem chống muỗi dành cho trẻ. Trẻ có bệnh mạn tính như hen, dị ứng nặng, động kinh cần hỏi bác sĩ trước chuyến đi và mang đủ thuốc, giấy tờ bệnh án nếu có.
Những tình huống hay gặp là say nắng, mất nước, tiêu chảy do thay đổi ăn uống, trầy xước do đá, cầu gai đâm, sứa đốt, dị ứng hải sản. Xử lý ban đầu: cho nghỉ trong bóng râm, uống nước, rửa sạch vết thương. Nhưng nếu trẻ sốt cao, lừ đừ, nôn liên tục, không uống được, đi tiểu ít, khó thở, nổi mẩn lan nhanh sau khi ăn hải sản, hay vết thương sưng đỏ, đau tăng dần, cần đưa ngay tới cơ sở y tế trên đảo.
Lưu sẵn thông tin liên lạc của chỗ ở, hỏi trước đường tới cơ sở y tế gần nhất khi mới đến. Đó là việc mất năm phút nhưng giúp cha mẹ bình tĩnh hơn rất nhiều nếu có chuyện.
Gia đình mới chuyển ra đảo: chỗ chơi cuối tuần cho con
Với gia đình ra Phú Quý sống vì công việc, chuyện tìm chỗ chơi cho con là câu hỏi thường trực. Đảo không có khu vui chơi lớn, rạp chiếu phim hay trung tâm thương mại như thành phố. Bù lại, trẻ có biển, có bãi cát, có vũng nước triều, có đồi lộng gió, có bến thuyền, những thứ trẻ thành phố hiếm khi được chạm vào.
Nhiều gia đình trên đảo cho con ra bãi biển gần nhà mỗi chiều, chơi cùng trẻ hàng xóm, tập bơi khi biển êm có người lớn kèm. Cuối tuần, cả nhà đi vòng đảo, ghé một điểm mới, mang theo cơm nắm, nước, ngồi dưới bóng cây ăn trưa. Dịp lễ cầu ngư hay Tết, trẻ được xem hát, xem đua thuyền, hiểu thêm về quê hương nơi mình đang sống.
Nên để ý lịch sinh hoạt hè, các lớp học bơi, hoạt động đoàn đội do trường học và địa phương tổ chức nếu có. Đó là cách để con hoà nhập với bạn bè trên đảo, và để cha mẹ quen thêm những gia đình khác. Tuổi thơ trên một hòn đảo giữa biển, với đúng sự trông chừng, có thể là một món quà lớn cho đứa trẻ.
Dạy trẻ về biển ngay trong chuyến đi
Một chuyến ra đảo là dịp tốt để trẻ học những điều sách vở khó dạy. Ở vũng nước triều, trẻ thấy cua, cá, ốc sống thật và hiểu vì sao phải thả chúng lại. Ở bến thuyền, trẻ thấy người lớn làm việc vất vả thế nào để có con cá trên mâm cơm. Ở Vạn An Thạnh, trẻ nghe chuyện cá Ông cứu người và chuyện bảo vệ cá voi. Trên núi Cấm, trẻ nhìn thấy hình dáng cả hòn đảo mình đang đứng.
Cha mẹ có thể giao cho trẻ những việc nhỏ: giữ túi rác của cả nhà và mang về, đếm số loại thuyền nhìn thấy, vẽ lại một con vật gặp ở vũng nước. Những việc như vậy giúp trẻ chú ý, nhớ lâu, và tập thói quen tôn trọng thiên nhiên. Dạy trẻ ba quy tắc ở biển: luôn có người lớn bên cạnh khi ở gần nước, không bao giờ quay lưng với sóng, và gọi to ngay khi thấy khó chịu.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì có thể đi tàu ra đảo Phú Quý?
Không có độ tuổi cố định, nhiều gia đình vẫn đưa trẻ nhỏ đi. Quan trọng là chọn ngày biển êm, chuẩn bị chống say sóng phù hợp và theo dõi trẻ suốt hành trình. Với trẻ sơ sinh hoặc trẻ có bệnh riêng, hãy hỏi bác sĩ nhi trước, và kiểm tra quy định của hãng tàu về vé, chỗ ngồi cho trẻ em.
Có nên cho trẻ uống thuốc chống say sóng không?
Chỉ dùng khi đã hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì có loại thuốc không dùng cho trẻ dưới một độ tuổi nhất định và liều phải tính theo cân nặng. Không dùng thuốc của người lớn cho trẻ. Các cách không dùng thuốc như ăn nhẹ, ngồi giữa tàu, nhìn ra xa, tránh màn hình cũng giúp giảm say sóng.
Bãi nào ở Phú Quý hợp cho trẻ tắm?
Những bãi cát khuất gió, đáy thoải, có người địa phương tắm thường xuyên như Bãi Nhỏ vào ngày biển êm thường hợp hơn cả. Nên tắm sáng sớm hoặc chiều muộn, cho trẻ mặc áo phao, chơi ở chỗ nông trong tầm tay người lớn. Hỏi người địa phương hôm đó bãi nào sóng nhỏ trước khi đi.
Có nên đưa trẻ ra Hòn Tranh không?
Với trẻ lớn, biết nghe lời và có áo phao vừa người, chuyến ra Hòn Tranh vào ngày biển thật êm có thể là trải nghiệm đáng nhớ. Với trẻ nhỏ, nên cân nhắc vì thuyền nhỏ xóc, trên hòn không có dịch vụ và chỗ râm. Nếu đi, chọn buổi sáng, về trước trưa và đi cùng người lái thuyền có kinh nghiệm.
Trẻ dị ứng hải sản thì ăn uống trên đảo thế nào?
Báo rõ cho chỗ ở và quán ăn rằng trẻ dị ứng, hỏi kỹ thành phần món ăn, vì nhiều món trên đảo có hải sản, nước mắm, mắm ruốc. Mang theo thuốc dị ứng theo đơn bác sĩ. Nếu trẻ khó thở, sưng môi mặt, nổi mẩn lan nhanh sau khi ăn, cần đưa ngay tới cơ sở y tế.
Đi Phú Quý cùng trẻ nên ở mấy ngày là vừa?
Với gia đình có trẻ nhỏ, ba tới bốn ngày thường dễ chịu hơn hai ngày, vì có thời gian nghỉ sau chuyến tàu, nghỉ trưa đầy đủ và chừa ngày dự phòng nếu biển xấu. Ở dài hơn thì nên có kế hoạch linh hoạt, chọn chỗ ở gần bãi tắm và gần khu trung tâm.