Bất kỳ ai có khách ở lại qua đêm trên đảo Phú Quý, dù là homestay, nhà nghỉ, khách sạn hay nhà dân có bà con ra chơi, đều phải thông báo lưu trú với công an đặc khu. Người thông báo là chủ cơ sở hoặc thành viên hộ gia đình nơi khách ở, không phải khách. Việc này làm được qua ứng dụng, phần mềm hoặc trực tiếp; với khách nước ngoài là thủ tục khai báo tạm trú riêng theo luật xuất nhập cảnh.
Mùa du lịch biển êm, đảo đón đông khách trong khi nhiều homestay là nhà dân mở thêm phòng, chủ nhà vừa đi biển vừa đón khách. Bài này giải thích nghĩa vụ thông báo, thời điểm, thông tin cần khai, cách làm nhanh trên điện thoại, và những điều riêng của một đảo thuộc khu vực biên giới biển.
Vì sao đảo nhỏ vẫn cần thông báo lưu trú
Người ngoài hay nghĩ đảo nhỏ ai cũng biết ai thì thông báo lưu trú là thủ tục cho có. Thực tế ngược lại. Phú Quý là đảo xa bờ thuộc khu vực biên giới biển, có hoạt động quốc phòng, có cảng cá đón tàu từ nhiều nơi. Khi có bão, có tai nạn trên biển hay sự cố trên đảo, danh sách người đang lưu trú là căn cứ để chính quyền biết bao nhiêu người cần sơ tán, cứu hộ, liên lạc với gia đình.
Với chủ homestay, thông báo đầy đủ còn là cách tự bảo vệ: khi có tranh chấp, mất mát tài sản, khách gặp nạn khi tắm biển hay đi xe máy, thông tin khai báo cho thấy cơ sở đã làm đúng trách nhiệm. Ngược lại, không thông báo là vi phạm hành chính, và là điểm yếu khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Luật Cư trú 2020 coi lưu trú là việc người ở lại một địa điểm ngoài nơi thường trú, tạm trú trong thời gian dưới 30 ngày. Thông báo lưu trú vì thế áp dụng rộng, không chỉ cho cơ sở kinh doanh.
Ai thông báo, khi nào, khai gì
Tóm tắt nghĩa vụ theo quy định về cư trú. Chi tiết về hình thức, thời điểm có thể được hướng dẫn cập nhật, nên kiểm lại với công an đặc khu.
| Nội dung | Quy định chung | Ghi chú cho Phú Quý |
|---|---|---|
| Người thông báo | Thành viên hộ gia đình, người đại diện cơ sở lưu trú, người được giao quản lý | Chủ homestay đi biển thì giao người ở nhà làm thay |
| Thời điểm | Theo hướng dẫn hiện hành, thông báo trong ngày khách đến, trước giờ quy định buổi tối; khách đến khuya thì thông báo trước giờ quy định sáng hôm sau | Khách đi chuyến tàu chiều tới nơi khi trời đã tối, đừng để quên |
| Thông tin | Họ tên, số định danh hoặc giấy tờ tuỳ thân, thời gian lưu trú dự kiến, lý do | Ghi đúng số phòng hoặc vị trí trong nhà để dễ đối chiếu |
| Cách thông báo | Trực tiếp, qua điện thoại, qua ứng dụng, phần mềm hoặc cổng dịch vụ công | Ứng dụng là cách nhanh nhất khi sóng ổn định |
| Khách gia hạn | Thông báo khi thay đổi thời gian lưu trú | Biển động, tàu nghỉ chạy khiến khách ở thêm vài ngày là chuyện thường |
Điểm cuối trong bảng rất đặc trưng cho Phú Quý. Khi tàu tạm dừng vì thời tiết, cả đảo có thể có hàng trăm khách bị kẹt lại. Chủ cơ sở cập nhật thời gian lưu trú giúp chính quyền nắm số người cần hỗ trợ, nhất là khi đợt biển động kéo dài.
Thông báo lưu trú qua điện thoại: cách làm cho chủ nhà
Với homestay nhỏ và nhà dân, làm trên điện thoại là đủ. Các bước chung:
- Chủ cơ sở hoặc người được giao quản lý có tài khoản định danh điện tử mức 2.
- Cơ sở kinh doanh lưu trú đăng ký thông tin cơ sở với công an theo hướng dẫn, để có tài khoản thông báo lưu trú cho cơ sở; nhà dân có khách thì dùng chức năng thông báo lưu trú dành cho hộ gia đình.
- Khi khách đến, xem giấy tờ tuỳ thân của từng người, kể cả trẻ em đi cùng, đối chiếu ảnh và thông tin.
- Nhập thông tin khách hoặc quét mã trên thẻ căn cước nếu ứng dụng hỗ trợ; chọn thời gian đến, thời gian dự kiến đi.
- Gửi và lưu lại xác nhận. Khi khách trả phòng sớm hoặc ở thêm, cập nhật lại.
Không giữ lại thẻ căn cước của khách làm tin; xem và trả lại ngay. Không chụp và lưu ảnh giấy tờ của khách tràn lan trong điện thoại hay nhóm nhắn tin, vì đó là dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ theo quy định.
Khách nước ngoài: thủ tục riêng và lưu ý khu vực biên giới biển
Với người nước ngoài, cơ sở lưu trú không làm thông báo lưu trú theo Luật Cư trú mà khai báo tạm trú theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Luật quy định thời hạn khai báo tính bằng giờ kể từ khi khách đến, có thời hạn dài hơn cho địa bàn vùng sâu, vùng xa; khai qua trang thông tin điện tử chuyên ngành hoặc phiếu khai báo nộp cho công an. Chủ cơ sở cần kiểm tra hộ chiếu, thị thực hoặc giấy tờ có giá trị thay thị thực của khách.
Phú Quý là đảo, thuộc khu vực biên giới biển theo quy định về quy chế khu vực biên giới biển. Người nước ngoài vào khu vực này phải có giấy tờ hợp lệ và chịu một số quy định về đi lại, hoạt động, nhất là gần các khu vực cấm, công trình quốc phòng. Quy định áp dụng cho từng thời điểm có thể khác nhau, vì vậy trước khi nhận khách nước ngoài, chủ homestay nên hỏi công an đặc khu và đồn biên phòng trên đảo về các yêu cầu đang áp dụng.
Với khách nước ngoài đi theo đoàn của công ty du lịch, đơn vị tổ chức thường lo phần thủ tục, nhưng cơ sở lưu trú vẫn có nghĩa vụ khai báo tạm trú của mình. Đừng mặc định công ty du lịch đã khai hộ.
Những tình huống thường gặp ở homestay trên đảo
Khách đặt phòng qua nền tảng, đến nơi đưa giấy tờ của một người. Mỗi người lưu trú đều phải được thông báo, không chỉ người đặt phòng. Chủ nhà nên nhắn trước cho khách mang giấy tờ của tất cả thành viên, kể cả trẻ em có định danh.
Khách là bà con, bạn bè ra chơi vài ngày. Nhà dân có người thân ở lại qua đêm cũng thuộc diện thông báo lưu trú. Nhiều gia đình trên đảo chưa quen việc này; làm qua điện thoại chỉ mất vài phút.
Khách đi thuyền ra hòn, cắm trại qua đêm. Ngủ lại ngoài đảo nhỏ, bãi biển vắng cần hỏi kỹ chính quyền, biên phòng về việc có được phép không. Chủ homestay không nên tự ý tổ chức cho khách ngủ đêm ở nơi chưa rõ quy định.
Khách kẹt lại vì biển động. Cập nhật thời gian lưu trú, giữ liên lạc với khách về lịch tàu, và nếu khách có người già, trẻ nhỏ, người bệnh thì để ý báo chính quyền khi cần hỗ trợ.
Thuê người làm theo mùa ở lại cơ sở. Người làm ở từ 30 ngày trở lên phải tự đăng ký tạm trú, không dùng thông báo lưu trú thay cho tạm trú.
Bảo vệ thông tin của khách: chủ nhà cũng có trách nhiệm
Thông báo lưu trú khiến chủ homestay nắm trong tay thông tin cá nhân của rất nhiều người: họ tên, số định danh, ngày sinh, có khi cả ảnh giấy tờ. Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân đặt trách nhiệm cho người thu thập phải dùng đúng mục đích và giữ an toàn. Với một cơ sở nhỏ trên đảo, điều này dịch ra vài việc rất cụ thể.
Thứ nhất, chỉ xin thông tin cần cho thông báo lưu trú, không yêu cầu khách gửi ảnh giấy tờ qua mạng xã hội trước khi đến nếu không cần. Thứ hai, nếu phải nhận ảnh giấy tờ để khai trước, xoá ảnh sau khi đã khai xong, không để lưu trong nhóm nhắn tin của gia đình hay nhân viên. Thứ ba, không đưa thông tin khách cho bên thứ ba như người bán tour, chủ thuyền, chủ xe nếu khách không đồng ý.
Khách du lịch ngày càng để ý chuyện này. Một cơ sở làm thủ tục nhanh, gọn, trả giấy tờ ngay và không giữ ảnh của khách tạo được sự tin cậy, nhất là với khách gia đình có trẻ nhỏ.
Lưu trú là một phần của điều kiện kinh doanh homestay
Mở homestay trên đảo không chỉ là dọn phòng và đăng ảnh. Cơ sở kinh doanh lưu trú thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự, phải đáp ứng điều kiện phòng cháy và chữa cháy theo quy mô, có đăng ký kinh doanh phù hợp, và với nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê còn cần đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu theo pháp luật về du lịch. Thông báo lưu trú hằng ngày là việc vận hành, gắn với các điều kiện này.
Chuyên mục doanh nghiệp và kinh doanh của trang bàn sâu hơn về mở homestay. Ở góc thủ tục, điều nên làm ngay là: có giấy đăng ký phù hợp, có tài khoản thông báo lưu trú cho cơ sở, có sổ hoặc phần mềm ghi khách, và có một người ở nhà luôn làm được việc thông báo khi chủ đi biển hay vào bờ.
Một thói quen tốt của các cơ sở làm bài bản là dán nội quy ngắn gọn trong phòng, nhắc khách về giờ giấc, giữ gìn trật tự, an toàn khi tắm biển và đi xe máy trên các cung đường ven biển nhiều gió. Nội quy không thay thủ tục, nhưng giúp cơ sở chứng minh đã hướng dẫn khách khi có sự cố.
Khi có đoàn đông hoặc mùa cao điểm
Những dịp lễ, hè và mùa biển êm, khách ra đảo theo đoàn: công ty, trường học, nhóm bạn. Một homestay vài phòng có thể nhận mười mấy người trong một tối, cùng lúc với việc dọn phòng, nấu cơm, đưa đón ở cảng. Thông báo lưu trú dễ bị bỏ sót nhất chính vào những tối như vậy.
Cách làm của các cơ sở quen việc là nhờ trưởng đoàn gửi trước danh sách đủ thông tin cần khai, kiểm lại khi đoàn đến và khai một lượt. Nếu có người trong đoàn đi chuyến tàu khác, đến sau, ghi chú và khai bổ sung khi người đó tới. Với đoàn có người nước ngoài, tách riêng phần khai báo tạm trú theo thủ tục dành cho người nước ngoài.
Khi đảo đông khách mà tàu tạm dừng chạy, công an và chính quyền đặc khu có thể đề nghị các cơ sở cập nhật số khách đang ở. Cơ sở đã khai đầy đủ từ đầu thì việc báo cáo lúc đó chỉ là bấm vài lần, không phải đi gõ cửa từng phòng.
Câu hỏi thường gặp
Khách ở homestay một đêm thì có cần thông báo lưu trú không?
Có. Lưu trú áp dụng cho mọi trường hợp ở lại ngoài nơi thường trú, tạm trú dưới 30 ngày, kể cả một đêm. Chủ cơ sở hoặc người quản lý thông báo theo hướng dẫn của công an.
Khách tự thông báo lưu trú cho mình được không?
Theo quy định, trách nhiệm thông báo thuộc về chủ cơ sở hoặc thành viên hộ gia đình nơi khách ở. Khách chỉ cần cung cấp giấy tờ, thông tin chính xác cho chủ nhà khi được yêu cầu.
Không thông báo lưu trú thì bị xử lý thế nào?
Không thông báo lưu trú là vi phạm quy định về cư trú và có thể bị xử phạt hành chính theo nghị định xử phạt hiện hành. Với cơ sở kinh doanh, vi phạm lặp lại còn ảnh hưởng tới điều kiện an ninh, trật tự của cơ sở.
Người nước ngoài có được ra đảo Phú Quý không?
Người nước ngoài có giấy tờ hợp lệ có thể đến, nhưng đảo thuộc khu vực biên giới biển nên có thể phải tuân theo một số quy định riêng về đi lại. Nên hỏi công an, biên phòng hoặc công ty du lịch về yêu cầu đang áp dụng trước chuyến đi.
Trẻ em đi cùng cha mẹ có phải thông báo lưu trú không?
Có, mỗi người ở lại đều cần được thông báo, kể cả trẻ em. Nếu trẻ chưa có thẻ căn cước, khai theo số định danh cá nhân hoặc thông tin trên giấy khai sinh.
Khách ở thêm vì tàu nghỉ chạy thì có phải báo lại không?
Nên cập nhật thời gian lưu trú khi khách ở thêm. Việc này giúp chính quyền nắm số người đang có mặt trên đảo trong lúc biển động, và giữ hồ sơ của cơ sở khớp với thực tế.