Trên đảo Phú Quý, xe máy là phương tiện đi lại chính của cả người dân lẫn khách. Bạn có thể thuê xe ở nơi lưu trú hoặc các tiệm cho thuê gần cảng, đi xe ôm cho những quãng ngắn, hoặc đạp xe nếu sức khoẻ cho phép. Đảo nhỏ, đường bê tông nối các xóm và chạy vòng quanh đảo, nhưng gió mạnh, cát và nắng gắt khiến việc chạy xe ở đây khác đất liền.
Luật giao thông trên đảo là luật chung của cả nước: đội mũ bảo hiểm, có bằng lái phù hợp, không uống rượu bia khi lái. Đảo yên bình không có nghĩa là được chạy tuỳ tiện; đường hẹp, nhiều khúc cua giữa các bờ tường đá, và người dân đi lại theo nhịp riêng. Bài này dành cho người mới ra đảo và người chuyển tới sống, làm việc ở Phú Quý.
Đảo nhỏ, đường ngắn: hình dung mạng đường Phú Quý
Phú Quý là một đảo nhỏ, đi từ đầu này sang đầu kia bằng xe máy chỉ mất một quãng ngắn. Mạng đường gồm một tuyến chạy vòng quanh đảo men theo bờ biển và các tuyến ngang nối các xóm ở giữa đảo, đi qua những vùng ruộng cát, đồi thấp. Phần lớn đường được đổ bê tông hoặc trải nhựa, đủ cho xe máy và ô tô nhỏ, nhưng có những đoạn hẹp, hai bên là tường đá, hàng rào phi lao hoặc nhà dân sát mép đường.
Khu vực quanh cảng và vịnh Triều Dương ở phía Tam Thanh đông đúc nhất, có chợ, quán xá, các cơ sở dịch vụ, cơ quan hành chính. Đi về phía các xóm của Long Hải, Ngũ Phụng cũ, đường vắng hơn, nhà thưa hơn, có những đoạn chỉ thấy đồng và biển. Các điểm người ta hay ghé như chùa Linh Sơn trên núi Cấm, hải đăng trên núi Cao Cát, Gành Hang, Bãi Nhỏ, lăng Vạn An Thạnh đều đi xe máy tới được.
Vì đảo nhỏ, người mới thường đánh giá thấp thời gian đi lại: mỗi điểm cách nhau không xa, nhưng dừng chụp ảnh, nghỉ tránh nắng, hỏi đường cộng lại cũng mất cả buổi. Đừng xếp lịch quá dày.
Các cách đi lại trên đảo và hợp với ai
Không có hệ thống xe buýt tuyến cố định như ở đô thị lớn; người dân và khách chủ yếu tự đi bằng xe máy. Bảng dưới so sánh các lựa chọn thông dụng.
| Phương tiện | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
| Xe máy thuê | Người biết chạy xe, có bằng lái, muốn chủ động | Kiểm phanh, đèn, lốp trước khi nhận; đội mũ bảo hiểm |
| Xe ôm | Người không chạy xe, quãng ngắn, đi cảng | Thoả thuận trước; nhờ nơi lưu trú gọi người quen |
| Xe đạp | Người khoẻ, thích chậm, mùa gió nhẹ | Gió ngược rất mệt; nắng gắt; mang đủ nước |
| Đi bộ | Quanh khu lưu trú, chợ, cảng | Hợp buổi sáng sớm và chiều muộn |
| Xe chủ nhà đưa đón | Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi | Hẹn trước; hỏi kỹ tuyến đi và thời gian |
Một số nơi lưu trú có thể sắp xếp xe đưa đón theo nhóm hoặc giới thiệu người chở đi vòng đảo. Đây không phải tour, mà là cách nhiều gia đình có người lớn tuổi chọn để không phải tự chạy xe dưới nắng gió.
Thuê xe máy: các bước để nhận xe an toàn
Thuê xe máy trên đảo khá đơn giản, nhưng vài bước kiểm tra nhỏ giúp bạn tránh rắc rối giữa đường hoặc tranh cãi khi trả xe.
- Hỏi nơi lưu trú trước khi ra đảo: nhiều nơi có xe cho khách thuê hoặc quen tiệm cho thuê, có thể giao xe ngay tại cảng.
- Mang theo bằng lái xe phù hợp và giấy tờ tuỳ thân; một số nơi giữ bản sao giấy tờ hoặc yêu cầu đặt cọc theo thoả thuận.
- Kiểm tra xe trước khi nhận: phanh trước sau, đèn, còi, lốp, gương. Chụp ảnh các vết trầy có sẵn để đối chiếu khi trả.
- Hỏi lượng xăng trong xe, chỗ đổ xăng gần nhất, giờ cây xăng mở cửa.
- Nhận mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai chắc; nếu mũ quá rộng, xin đổi.
- Lưu số liên lạc của người cho thuê để gọi khi xe hỏng giữa đường.
- Thống nhất cách trả xe: trả ở đâu, giờ nào, đầy xăng hay không, tính thế nào nếu tàu nghỉ phải ở thêm.
Đừng thuê xe khi bạn chưa từng chạy xe máy hoặc không có bằng lái. Đường đảo vắng nhưng gió mạnh và nhiều khúc cua, không phải chỗ để tập lái. Nếu không tự chạy được, xe ôm hoặc xe chủ nhà là lựa chọn an toàn hơn nhiều.
Chạy xe trong gió, cát và nắng của đảo
Gió ngang mạnh ở những đoạn trống. Trên các đoạn đường men biển hay qua đồi trống, gió có thể thổi ngang làm xe chao. Giảm tốc, giữ chắc tay lái, không chạy sát mép đường, nhất là khi chở người phía sau.
Cát trên mặt đường. Gió thổi cát từ bãi biển, ruộng cát lên mặt đường, nhất là ở khúc cua. Cát làm bánh xe trượt khi phanh gấp hay nghiêng xe, nên vào cua chậm.
Nắng và mất nước. Chạy xe giữa trưa dưới nắng đảo rất mệt. Mặc áo dài tay, đeo kính, mang nước, nghỉ tránh nắng ở quán dọc đường.
Mưa giông bất chợt. Mưa có thể ập đến nhanh kèm gió giật. Tạt vào chỗ trú an toàn, tránh đứng dưới cây cao hay sát mép biển, chờ mưa ngớt rồi đi tiếp.
Muối biển và xe. Hơi muối làm xe nhanh gỉ. Người sống lâu trên đảo thường rửa xe nước ngọt định kỳ, kiểm tra phanh, xích thường xuyên hơn ở đất liền.
Đổ xăng, sửa xe và những thứ cần biết khi xe hỏng
Đảo có cây xăng phục vụ người dân và tàu thuyền; xăng dầu được chở từ đất liền ra bằng tàu chuyên dụng. Khi biển động kéo dài, việc cung ứng có thể chậm hơn bình thường, nhưng người dân và cơ sở kinh doanh thường đã chuẩn bị. Với khách thuê xe, cách đơn giản là hỏi người cho thuê chỗ đổ xăng gần nhất và đổ đủ trước khi đi vòng đảo, đừng để xe gần cạn mới tìm.
Tiệm sửa xe máy có ở các khu dân cư, nhất là quanh khu vực cảng và chợ. Khi xe thuê hỏng giữa đường, gọi cho người cho thuê trước khi tự mang đi sửa; nhiều người cho thuê sẽ tới đổi xe hoặc tự lo sửa. Tự ý sửa rồi đòi trả tiền lại thường gây tranh cãi.
Thủng lốp là sự cố hay gặp do đường có đá vụn, vỏ ốc, đinh từ công trình xây dựng. Nếu xe xẹp lốp, dắt bộ tới tiệm gần nhất hoặc gọi người cho thuê; chạy tiếp khi lốp đã xẹp hẳn dễ làm hỏng vành.
Ban đêm trên đường đảo
Ban đêm, khu trung tâm quanh cảng và các xóm đông dân có đèn đường, quán xá sáng đèn. Nhưng trên một số đoạn đường vòng đảo, qua đồng, qua đồi, đèn đường thưa hoặc không có. Chạy xe ban đêm ở những đoạn này cần đèn xe tốt, tốc độ chậm và chú ý người đi bộ, xe không đèn, lưới hay đồ nghề ngư dân để sát đường.
Người dân đảo đi ngủ và dậy sớm theo nhịp nghề biển. Sau một giờ nhất định, nhiều xóm đã yên tĩnh. Chạy xe nẹt pô, mở nhạc lớn hay tụ tập ồn ào về khuya là điều người đảo rất không thích. Hãy đi như một người khách biết điều.
Không ra các gành đá, mép biển vào ban đêm, nhất là khi có sóng. Ánh sáng yếu làm bạn không thấy đá trơn, hố nước hay sóng lớn bất chợt. Nếu muốn ngắm trời sao, chọn chỗ bằng phẳng, an toàn, đi theo nhóm.
Luật giao thông và ứng xử trên đường
Luật giao thông đường bộ áp dụng trên đảo như ở mọi nơi trong cả nước. Đội mũ bảo hiểm cài quai đúng cách, có bằng lái phù hợp, mang giấy tờ xe, không chở quá số người cho phép, không lái xe khi có nồng độ cồn. Lực lượng chức năng trên đảo vẫn kiểm tra và xử lý vi phạm như ở đất liền. Đừng nghĩ "ra đảo thì thoải mái".
Chuyện rượu bia cần nhấn mạnh: hải sản tươi, bạn bè, gió biển dễ khiến bữa tối kéo dài với bia rượu. Nếu đã uống, nhờ người không uống chở, gọi xe ôm hoặc đi bộ về. Tai nạn trên đường đảo hẹp, thiếu đèn vào ban đêm không hiếm, và cấp cứu ở đảo xa bờ phức tạp hơn đất liền nhiều.
Ở các xóm, đường hẹp đi qua sát cửa nhà dân, trẻ em chơi gần đường, người già ngồi trước hiên. Giảm tốc khi đi qua khu dân cư, nhường đường cho xe chở hàng, xe chở cá từ cảng. Khi dừng chụp ảnh, dắt xe vào lề, đừng đỗ giữa đường hay chắn lối vào nhà người khác.
Người chuyển tới sống trên đảo: có nên mang xe từ đất liền ra
Người ra Phú Quý làm việc dài ngày thường phân vân giữa mang xe từ đất liền ra hay mua, thuê xe tại đảo. Mang xe ra cần gửi theo tàu, làm thủ tục và mất thời gian, nhưng bạn dùng xe quen, giấy tờ đầy đủ. Thuê dài hạn tại đảo tiện hơn với người ở vài tháng; mua xe trên đảo hợp với người ở hẳn.
Nếu mang xe, hãy bảo dưỡng kỹ trước khi gửi, mang theo giấy tờ đăng ký xe và bảo hiểm còn hạn. Trên đảo có tiệm sửa xe, nhưng một số phụ tùng ít thông dụng có thể phải đặt từ đất liền và chờ tàu.
Với gia đình có trẻ đi học, con đường từ nhà tới trường trên đảo thường ngắn; nhiều phụ huynh vẫn đưa đón bằng xe máy. Dạy trẻ đội mũ bảo hiểm từ nhỏ là thói quen tốt ở bất cứ đâu, và trên đảo cũng vậy.
Đi lại cùng trẻ nhỏ và người lớn tuổi trên đảo
Gia đình nhiều thế hệ ra Phú Quý ngày càng đông. Đi lại trên đảo với trẻ nhỏ và ông bà cần vài điều chỉnh so với nhóm bạn trẻ:
- Không chở quá số người. Một xe máy chở ba bốn người, kẹp trẻ nhỏ ở giữa là cảnh quen ở nhiều nơi nhưng nguy hiểm khi gặp gió ngang và cát trên đường đảo.
- Mũ bảo hiểm vừa cỡ cho trẻ. Nơi cho thuê xe không phải lúc nào cũng có mũ trẻ em; nếu có mũ riêng của con, mang theo từ nhà.
- Chia lịch ngắn. Đi buổi sáng, nghỉ trưa ở chỗ lưu trú, chiều muộn mới đi tiếp. Trẻ nhỏ và người già mệt rất nhanh dưới nắng gió.
- Chọn xe có người chở. Với ông bà không quen ngồi sau xe máy lâu, nhờ chủ nhà sắp xếp xe chở riêng hoặc đi quãng ngắn.
- Mang nước, khăn, áo khoác. Gió đảo buổi chiều có thể lạnh với người lớn tuổi dù trời nắng.
Những điểm có bậc thang dài như lối lên chùa Linh Sơn hay đường lên hải đăng nên cân nhắc với người có bệnh tim mạch, khớp gối. Không cần đi hết mọi chỗ; chọn vài điểm vừa sức là đủ để cả nhà có một chuyến đi dễ chịu.
Câu hỏi thường gặp
Đi vòng đảo Phú Quý bằng xe máy mất bao lâu?
Riêng thời gian chạy xe không nhiều vì đảo nhỏ, nhưng khi dừng ở các điểm, nghỉ tránh nắng, ăn uống, phần lớn người dành nửa ngày đến một ngày. Thứ tự các điểm và nhịp đi đã có bài riêng trong danh mục điểm đến của trang.
Không có bằng lái thì có thuê xe máy được không?
Theo quy định, người lái xe máy phải có bằng lái phù hợp. Nếu không có, bạn nên đi xe ôm, nhờ chủ nhà chở hoặc đạp xe. Lái xe không bằng vừa vi phạm luật, vừa gây rắc rối lớn nếu có va chạm hay tai nạn.
Trên đảo có xe taxi hay xe công nghệ không?
Phương tiện chủ yếu trên đảo là xe máy, xe ôm do người địa phương chạy. Các dịch vụ xe công nghệ phổ biến ở thành phố có thể không hoạt động hoặc rất ít xe. Cách chắc nhất là nhờ nơi lưu trú gọi người quen chở.
Có nên đạp xe vòng đảo không?
Có thể, nếu bạn khoẻ và chọn ngày gió nhẹ, đi buổi sáng sớm hoặc chiều muộn. Gió ngược trên những đoạn trống làm đạp xe rất mệt, và nắng giữa trưa gắt. Mang đủ nước, kem chống nắng và đừng ngại dừng nghỉ.
Chạy xe máy ở Phú Quý có cần đội mũ bảo hiểm không?
Có. Luật giao thông áp dụng trên đảo như mọi nơi trong cả nước. Người lái và người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm cài quai đúng cách. Lực lượng chức năng trên đảo vẫn kiểm tra, xử lý vi phạm.
Xe thuê hỏng giữa đường thì làm sao?
Gọi ngay cho người cho thuê, mô tả vị trí và tình trạng xe. Nhiều người cho thuê sẽ tới đổi xe hoặc xử lý giúp. Tránh tự ý mang đi sửa lớn rồi đòi trả tiền lại khi chưa thống nhất trước.