Phần lớn khu dân cư trên đảo Phú Quý có sóng di động của các nhà mạng lớn và có dịch vụ internet tại nhà, đủ để gọi video, học trực tuyến hay làm việc từ xa vào ngày thường. Khác với đất liền ở chỗ: đảo nối với thế giới qua một số ít tuyến truyền dẫn, nên khi tuyến gặp sự cố, điện lưới gián đoạn hoặc khách du lịch dồn về đông, mạng có thể chậm hẳn hoặc mất một thời gian.
Bài này dành cho người sống trên đảo, người ra đảo làm việc vài tháng và chủ cơ sở lưu trú muốn giữ wifi ổn định cho khách. Chất lượng sóng thay đổi theo từng năm và từng nhà mạng, nên các nhận xét dưới đây là bức tranh chung; muốn chắc cho địa chỉ cụ thể, cách nhanh nhất là hỏi hàng xóm hoặc thử sim của nhiều nhà mạng ngay tại chỗ.
Điều quan trọng hơn cả tốc độ mạng là thói quen dự phòng: hai đường kết nối, một ít tiền mặt, vài số điện thoại ghi ra giấy. Người đảo có những thói quen ấy từ lâu, người mới ra nên tập ngay từ tuần đầu.
Sóng di động trên đảo: chỗ mạnh, chỗ yếu
Ở những nơi đông dân như khu quanh cảng, chợ, các trục đường chính nối các làng, sóng di động thường ổn định, dữ liệu di động đủ xem video và gọi video. Càng ra rìa đảo, tới các gành đá xa nhà dân, khu đồi khuất hay mấy bãi ít người, sóng càng yếu và có chỗ chỉ còn gọi thoại. Ra các hòn đảo nhỏ như hòn Tranh, tín hiệu phụ thuộc vào hướng và khoảng cách tới trạm phát trên đảo chính, có lúc chập chờn.
Trên tàu từ Phan Thiết ra đảo, đoạn giữa biển thường mất sóng một quãng dài. Người đi công việc nên tải sẵn tài liệu cần đọc, nhắn trước cho người đón về giờ tàu dự kiến, và đừng hẹn cuộc gọi quan trọng trong lúc đang trên biển. Khi tàu tới gần đảo, sóng sẽ có lại.
Mỗi nhà mạng có vùng phủ khác nhau. Nhiều người sống lâu trên đảo dùng hai sim của hai nhà mạng khác nhau, một số chính và một số dự phòng, vì khi một mạng gặp sự cố, mạng kia có thể vẫn chạy. Với người mới ra, mua sim của nhà mạng mà hàng xóm và đồng nghiệp đang dùng ổn là cách chọn thực tế hơn mọi bản đồ vùng phủ.
Internet tại nhà và wifi cho cơ sở lưu trú
Internet cố định trên đảo được các nhà mạng cung cấp tương tự đất liền: kéo cáp tới nhà, lắp modem wifi. Thời gian chờ lắp có thể lâu hơn ở thành phố, nhất là khi vật tư phải chở từ đất liền ra hoặc vào mùa gió tàu thưa. Người mới thuê nhà nên hỏi chủ nhà xem đã có đường internet sẵn chưa, vì kéo mới tốn thời gian hơn chuyển chủ hợp đồng.
Với homestay và nhà nghỉ, wifi là thứ khách hỏi ngay sau chuyện phòng có điều hoà không. Một modem đặt ở tầng trệt khó phủ tới phòng tầng trên hay cuối hành lang, đặc biệt trong nhà xây tường dày. Giải pháp phổ biến là thêm bộ phát phụ hoặc hệ thống wifi nhiều điểm, chia mạng khách và mạng nội bộ riêng để camera, máy tính tiền không bị ảnh hưởng khi khách tải video.
Giờ cao điểm mạng chậm hơn thường rơi vào buổi tối, khi cả khu dân cư và khách du lịch cùng xem video. Mùa hè đông khách, tình trạng này rõ hơn. Người làm việc từ xa nên dời việc tải tệp lớn, sao lưu dữ liệu sang sáng sớm hoặc khuya, giữ buổi tối cho những việc nhẹ.
Làm việc từ xa ở Phú Quý cho ổn định
Ngày càng nhiều người làm nghề tự do, lập trình, thiết kế, dạy trực tuyến chọn sống một thời gian trên đảo. Để công việc không gián đoạn, nên chuẩn bị theo thứ tự:
- Có hai đường kết nối: internet cố định tại nhà và một gói dữ liệu di động đủ lớn trên sim khác nhà mạng, để phát wifi từ điện thoại khi đường chính trục trặc.
- Có điện dự phòng cho thiết bị mạng: một bộ lưu điện nhỏ cho modem và máy tính giúp không bị đứt cuộc họp khi điện chập chờn vài phút.
- Làm việc ngoại tuyến được: đồng bộ tài liệu về máy, dùng phần mềm cho phép soạn thảo khi mất mạng rồi tự đồng bộ lại.
- Báo trước cho khách hàng, đồng nghiệp: nói rõ mình đang ở đảo, có thể có lúc mất kết nối, và thống nhất kênh liên lạc dự phòng như tin nhắn thường.
- Chọn chỗ ngồi thông minh: phòng kín gió, tránh nắng trực tiếp vào máy và hơi muối; những hôm mạng nhà yếu, một quán cà phê gần khu trung tâm có thể là chỗ ngồi tạm.
- Đừng xếp hạn chót sát những ngày dự báo biển động: đó là lúc mọi thứ trên đảo, từ điện tới hàng hoá, đều có thể chậm lại.
Làm việc từ xa ở đảo đổi lại nhiều thứ đáng giá: không khí sạch, biển ngay trước nhà, nhịp sống chậm. Cái giá là chấp nhận rằng hạ tầng không có độ dư như thành phố lớn, và kế hoạch phải có sẵn phương án hai.
Khi mạng bị gián đoạn: chuyện gì xảy ra trên đảo
Một đảo xa bờ nối với đất liền qua số ít tuyến truyền dẫn. Khi một tuyến gặp sự cố, lưu lượng dồn sang tuyến còn lại khiến mạng chậm, có khi mất hẳn dữ liệu trong một khoảng thời gian, trong khi gọi thoại vẫn còn. Mất điện diện rộng cũng làm một số trạm phát sóng chuyển sang chạy ắc quy dự phòng, và nếu kéo dài, vùng phủ có thể thu hẹp.
Những lúc đó, đời sống trên đảo chậm lại theo kiểu rất cụ thể: chuyển khoản không được, máy quẹt thẻ ở cửa hàng không chạy, khách không đặt được vé tàu trực tuyến, học sinh không vào lớp học trực tuyến được. Người đảo sống lâu năm vì vậy vẫn giữ thói quen để một ít tiền mặt trong nhà, ghi lại số điện thoại quan trọng ra giấy, và biết nơi có thể đến hỏi tin trực tiếp như trụ sở khu dân cư, bến tàu.
Với cơ sở kinh doanh, nên có cách nhận tiền dự phòng khi thanh toán điện tử không chạy, và cách ghi sổ đặt phòng, đặt món không phụ thuộc hoàn toàn vào ứng dụng trên mạng. Tin chính thức về sự cố và thời gian khắc phục thường được nhà mạng thông báo qua tin nhắn hoặc qua chính quyền địa phương.
Liên lạc trên biển của ngư dân và người đi tàu
Với gia đình có người đi khơi, chuyện liên lạc lớn hơn nhiều so với sóng điện thoại. Ra xa đảo vài chục hải lý, sóng di động không còn tác dụng. Tàu cá đánh bắt xa bờ dùng máy thông tin liên lạc tầm xa, thiết bị giám sát hành trình theo quy định, và nghe bản tin thời tiết biển phát định kỳ qua hệ thống đài thông tin duyên hải. Người ở nhà thường giữ liên lạc theo giờ hẹn qua các kênh này hoặc qua đồng nghiệp, chủ tàu trên bờ.
Gia đình ngư dân trên đảo vì vậy có thói quen riêng: ghi lại tên tàu, số hiệu tàu, tên thuyền trưởng và người liên lạc trên bờ; theo dõi bản tin thời tiết biển mỗi ngày; nắm cách liên hệ với bộ đội biên phòng và chính quyền khi cần báo tin tàu gặp nạn. Những thông tin này nên để ở nơi cả nhà biết, kể cả người già và trẻ lớn.
Người đi tàu khách ra đảo thì đơn giản hơn: trước khi lên tàu, nhắn cho người thân giờ dự kiến tới nơi, và nhắn lại khi đã cập bến. Nếu tàu bị hoãn vì thời tiết, thông tin thường có từ bến tàu và hãng tàu; nên kiểm tra thông báo của họ trước ngày đi thay vì dựa vào tin đồn trên mạng.
Thanh toán điện tử và tiền mặt trong đời sống hằng ngày
Chuyển khoản bằng mã QR đã phổ biến ở Phú Quý như ở đất liền: quán ăn, cửa hàng tạp hoá, homestay, xe ôm, người bán hải sản ở chợ phần lớn nhận chuyển khoản. Với người sống trên đảo, việc này tiện vì không phải giữ nhiều tiền mặt, nhận lương, trả tiền nhà, mua hàng từ đất liền đều qua ngân hàng.
Tuy vậy, tiền mặt vẫn cần. Một số người bán lớn tuổi, các sạp nhỏ ở chợ sáng hay người bán dạo vẫn quen nhận tiền mặt. Khi mạng chập chờn, tiền mặt là thứ duy nhất chắc chắn dùng được. Số máy rút tiền trên đảo ít hơn nhiều so với một thành phố, tập trung ở khu đông dân, và có lúc hết tiền hoặc tạm ngừng vào dịp lễ đông khách.
Lời khuyên chung cho người mới ra đảo là luôn giữ một khoản tiền mặt đủ chi tiêu vài ngày, chia ra để ở nhà và mang theo người. Với chủ cơ sở kinh doanh, nên hiển thị rõ cả hai cách thanh toán và kiểm tra thông báo tiền về trước khi khách rời đi, tránh nhầm lẫn khi mạng chậm.
Chọn sim, gói cước và thiết bị khi mới ra đảo
Người mới ra đảo sống hay làm việc dài ngày thường băn khoăn có nên đổi nhà mạng không. Câu trả lời thực tế là chưa vội: hãy dùng sim hiện có vài ngày ở đúng nơi mình ở và làm việc, ghi lại lúc nào sóng mạnh, lúc nào yếu, rồi hỏi hàng xóm, đồng nghiệp xem họ dùng mạng gì. Nếu sim của bạn yếu ở đúng chỗ ở, mua thêm một sim của nhà mạng khác làm số dữ liệu là cách đỡ tốn công nhất, không phải đổi số đã gắn với ngân hàng và giấy tờ.
Về gói cước, người làm việc trực tuyến nên chọn gói dữ liệu đủ lớn cho cả tháng, vì những ngày internet cố định trục trặc, điện thoại sẽ phải gánh thay. Đăng ký và nạp tiền đều làm được qua ứng dụng của nhà mạng; nếu cần làm thủ tục trực tiếp như cấp lại sim, chuyển chủ thuê bao, nên hỏi trước nơi giao dịch của nhà mạng trên đảo và giờ làm việc, vì không phải nhà mạng nào cũng có điểm giao dịch mở cả ngày.
Thiết bị cũng nên tính trước. Điện thoại và máy tính ở đảo chịu hơi muối và cát, nên có ốp, túi chống nước khi đi biển, lau khô khi bị nước tạt. Linh kiện thay thế như cáp sạc, củ sạc, chuột, tai nghe nên mang dư một bộ từ đất liền, vì mua trên đảo không phải lúc nào cũng có loại mình cần, còn sửa chữa thiết bị phức tạp thường phải gửi vào Phan Thiết hay thành phố lớn.
Câu hỏi thường gặp
Phú Quý có sóng 4G không?
Vùng dân cư chính trên đảo có sóng di động của các nhà mạng lớn, dữ liệu đủ gọi video và làm việc thông thường. Ở các gành xa, đồi khuất và trên các hòn đảo nhỏ, sóng yếu hơn. Chất lượng khác nhau theo từng nhà mạng, nên hỏi người địa phương hoặc thử tại chỗ.
Đi tàu ra Phú Quý có sóng điện thoại không?
Đoạn giữa biển thường mất sóng một quãng dài. Bạn nên tải sẵn tài liệu cần dùng, nhắn trước giờ tàu dự kiến cho người đón và tránh hẹn cuộc gọi quan trọng trong lúc đang trên tàu. Gần tới đảo sóng sẽ có lại.
Làm việc từ xa ở Phú Quý có ổn không?
Ngày thường đủ ổn cho phần lớn công việc trực tuyến nếu có internet tại nhà. Nên có thêm sim dữ liệu khác nhà mạng để dự phòng, bộ lưu điện cho modem và máy tính, và báo trước cho đồng nghiệp rằng đôi khi có thể mất kết nối.
Có nên mang tiền mặt khi ra Phú Quý không?
Nên. Chuyển khoản phổ biến nhưng một số người bán vẫn quen tiền mặt, và khi mạng chập chờn thì chuyển khoản không dùng được. Máy rút tiền trên đảo ít, có lúc hết tiền dịp lễ, nên giữ sẵn một khoản đủ chi vài ngày.
Mất mạng trên đảo thì lấy tin chính thức ở đâu?
Tin về sự cố thường được nhà mạng gửi qua tin nhắn hoặc qua chính quyền địa phương. Bạn có thể hỏi trực tiếp ở trụ sở khu dân cư, nghe loa phát thanh, và với chuyện tàu thuyền thì hỏi bến tàu hoặc hãng tàu.
Gia đình có người đi biển xa nên chuẩn bị thông tin liên lạc thế nào?
Nên ghi lại tên tàu, số hiệu tàu, tên thuyền trưởng, người liên lạc trên bờ và cách liên hệ bộ đội biên phòng, chính quyền khi cần báo tin. Để thông tin ở chỗ cả nhà biết và theo dõi bản tin thời tiết biển mỗi ngày.